Tổng quan về kim loại nguyên tố nhóm 1A trong hóa học và đời sống A. Dạng đơn chất của nguyên tố nhóm 1A kim loại kiềm I. Vị trí, cấu tạo và trạng thái tự nhiên của kim loại nguyên tố nhóm 1a - Nhóm IA bao gồm các kim loại: lithium (Li), sodium (Na), potassium (K), rubidium (Rb), caesium (Cs) và francium (Fr). Những kim loại này còn được gọi là kim loại kiềm. - Cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns1. - Kim loại nhóm IA trong tự nhiên chỉ tồn tại ở dạng hợp chất. Ví dụ: + Sodium thường gặp dưới dạng NaCl (muối ăn trong nước biển, mỏ muối, khoáng vật halite), Na2CO3.10H2O (soda), NaNO3 (diêm tiêu). + Potassium thường gặp ở dạng khoáng vật: KCl.NaCl (sylvinite), KCl.MgCl2.6H2O (carnallite). II. Tính chất vật lý của các nguyên tố nhóm IA - Kim loại nhóm IA có bán kính nguyên tử lớn, cấu trúc mạng tinh thể kém đặc khít nên khối lượng riêng nhỏ. Lithium là kim loại nhẹ nhất trong tất cả kim loại. - Do các ion kim loại liên kết với nhau bằng liên kết kim loại yếu nên kim loại nhóm IA có nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi thấp và độ cứng tương đối thấp. III. Tính chất hóa hóa học của nguyên tố nhóm IA Kim loại nhóm IA có tính khử mạnh, tính khử tăng dần từ Li đến Cs. M → M+ + e Trong hợp chất, kim loại nhóm IA chỉ có số oxi hoá +1. 1. Tác dụng với oxygen - Khi đốt nóng trong không khí, kim loại Li cháy với ngọn lửa màu đỏ tía; Na cháy với ngọn lửa màu vàng; K cháy với ngọn lửa màu tím nhạt. Ví dụ: Sodium tác dụng với oxygen trong không khí, có thể tạo ra sodium oxide. 4Na + O2 → 2Na2O - Phản ứng xảy ra mãnh liệt hơn trong bình chứa khí oxygen, mức độ phản ứng tăng dần từ Li đến K. 2. Tác dụng với halogen - Kim loại nhóm IA phản ứng với chlorine ở điều kiện thường tạo thành muối chloride. 2M + Cl2 → 2MCl - Kim loại Li cần đun nhẹ, Na và K bốc cháy mạnh trong khí chlorine. 2K + Cl2 → 2KCl - Mức độ mãnh liệt của phản ứng tăng dẩn từ Li đến K. 3. Tác dụng với nước - Khi tác dụng với nước, Li nổi trên mặt nước, Na nóng chảy thành hạt cầu và chạy trên mặt nước, K tự bùng cháy. Khả năng phản ứng của kim loại nhóm IA với nước tăng dần từ Li đến Cs. - Thế điện cực chuẩn của kim loại nhóm IA rất nhỏ. Kim loại nhóm IA tác dụng mạnh với nước tạo thành dung dịch kiểm và giải phóng khí hydrogen: 2M(s) + 2H2O(l) → 2MOH(aq) + H2(g)∆rH°98 < 0 Chú ý: Kim loại nhóm IA dễ tác dụng với nước, với oxygen trong không khí nên trong phòng thí nghiệm Na và K thường được bảo quản trong dầu hoả. Li, Rb và Cs thường được bảo quản trong các ống thuỷ tinh kín hoặc môi trường khí hiếm (như argon). B. Dạng hợp chất của nguyên tố nhóm ia kim loại kiềm hóa 12 chân trời sáng tạo I. Tính tan của các hợp chất kim loại nhóm IA Phần lớn các hợp chất của kim loại nhóm IA tan tốt trong nước, khi tan trong nước phân li thành ion. Ví dụ: K2CO3 → 2K+ + CO2−3 II. Nhận biết các ion Li+, Na+, K+ Có thể nhận biết ion kim loại kiềm bằng cách thử màu ngọn lửa. - Muối của lithium cháy cho ngọn lửa màu đỏ tía. - Muối của sodium cháy cho ngọn lửa màu vàng. - Muối của potassium cháy cho ngọn lửa màu tím nhạt.
X
