Khi giống cây sưa đỏ phát triển, chỉ cần bán một cây có thể tậu được nhiều lượng vàng. Câu chuyện thật tưởng như đùa này diễn ra tại Huyện Tân Hưng… Tuy nhiên, giới chuyên gia về cây sưa đỏ cũng khuyến cáo người trồng cần cân nhắc kỹ vì có nhiều rủi ro với loại cây này. Khi PV NNVN đến Huyện Tam Đảo hỏi thăm nhà ông Lương Thái Điền với biệt danh Huy “Sưa” thì ai cũng biết bởi ông được xem là một trong những người sở hữu vườn cây sưa đỏ lâu năm nhất tại địa phương. Ông Thủy có 5 ha đất được phủ kín toàn giống cây sưa đỏ ai nhìn thấy đều mê mẩn, bởi chúng những sưa đỏ không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế nhiều mà còn tạo ra cảnh quan sinh thái vô cùng mát mẻ, hòa quyện cùng thiên nhiên. Tiếp chúng tôi trong căn nhà gỗ theo kiểu 3 gian Bắc bộ được bao quanh bởi những sưa đỏ cao to tỏa bóng xanh mát, ông Bình cho biết, ông Điền vốn sinh ra và lớn lên ở huyện Bình Phước, nơi được xem là thủ phủ cây sưa đỏ của cả nước. Do đất chật, người nhiêu, nghe nhiều người giới thiệu Tân Hưng có đất đai trù phú, màu mỡ, năm 1997 ông Thủy quyết định rời nơi chôn rau cắt rốn và chọn xã Tân Hưng xây dựng cơ nghiệp với hành trang trong tay là nghề mộc gia truyền. Ông Đức kể, mặc dù sớm nhận biết sưa đỏ là cây trồng đầy tiềm năng, thế nhưng phải mất nhiều năm bôn ba, vất vả mưu sinh, sau khi tích lũy được số đất và vốn nhất định, năm 2002 ông mới bắt tay vào trồng sưa đỏ. Ban đầu, ông phải ra tận Vĩnh Phúc để mua hơn 100 cây sưa đỏ về trồng xen trong vườn điều. Đến năm 2012, ông tổ chức ươm giống vừa mở rộng diện tích vườn giống cây sưa đỏ của gia đình, đồng thời cung cấp giống giá rẻ (10.000 đồng/cây) cho bà con địa phương. Hiện nay, số lượng sưa đỏ trong vườn ông Huy có khoảng trên 1.000 cây, tuổi đời từ 8 đến 13 năm. Cây có giá trị nhất, ước tính được khoảng 100 kg lõi, được thương lái trả với giá 250 triệu đồng. Những cây còn lại dao động từ 80 đến 170 triệu đồng/cây. Ông Bình chia sẻ, sưa đỏ thuộc hàng đầu bảng trong các loại gỗ quý vì nó có vân rất đẹp, không nứt, không biến dạng, không bị mối mọt. Ngoài ra, phần lõi gỗ giống cây sưa đỏ còn có chứa tinh dầu, mùi thơm rất lâu. Thời kỳ phong kiến, gỗ sưa người ta dùng để đóng đồ nội thất cao cấp trong cung đình. Ngày nay, gỗ sưa được sử dụng làm đồ mỹ nghệ hoặc tượng trong các ngôi đền, chùa… Những năm gần đây, nhiều người Trung Quốc sang Việt Nam săn lùng giống cây sưa đỏ, từ đó đẩy giá sưa đỏ lên cao ngất ngưởng, không khác gì “vàng đen”. Có thời điểm 1 kg phần lõi của cây sưa đỏ có giá từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, sưa đỏ có giá vài tỷ đồng hiện nay không phải dạng hiếm. “Chỉ cần cây sưa đỏ có giá bằng với các loại gỗ quý thông thường như cây cát sâm, cam se, sến, sao,… thì nhà nông đã đủ làm giàu rồi”, ông Bình nói. Theo ông Bình, trồng cây sưa đỏ không khó, chỉ cần đào hố trồng cây được ươm trong bầu đất, làm cỏ khi cây còn nhỏ, khi khép tán thì tỉa cành để cây tập trung phát triển thân chính và lõi. Giống cây sưa đỏ không tốn phân bón, nhưng nguy hại nhất là sâu đục thân, phải thường xuyên thăm rừng để phát hiện kịp thời và phun thuốc vào lỗ cây, tiêu diệt sâu. Cái khó việc trồng cây sưa đỏ đỏ là thương lái chủ yếu mua lõi, vì vậy, ít nhất sau 10 năm cây mới sinh ra lõi, cây càng lâu năm thì càng có giá trị. Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, trong 7 năm đầu ông trồng xen chuối vào vườnsưa đỏ, đến khi sưa khép tán, ông thay thế chuối bằng cây đinh lăng để nâng cao thu nhập. Hiện tại, cây sưa to nhất trong vườn của ông Thủy có đường kính 40 cm, cây bé nhất đường kính khoảng 15 cm. “Không tính tới giống cây sưa đỏ, chỉ tính riêng về cây đinh lăng, mỗi ngày tôi bán gần 50 kg lá với giá 30 ngàn đồng/kg, trừ chi phí cũng kiếm được gần 1 triệu đồng. Sau 2 năm đinh lăng cho củ, với giá dao động 300.000 đến 500.000/kg, với 2 ha hiện có, tôi kiếm thêm không dưới 200 triệu đồng. Sưa càng lâu năm cây càng to, chỉ cần bán theo khối như bao loại gỗ nhóm 1A khác tôi cũng kiếm vài chục tỷ đồng”, ông Điền dí dỏm nói. Tương tự, thấy tiềm năng từ cây sưa, 8 năm trước, anh Hải ở gần đó quyết định phát bỏ trên 3 ha điều để trồng cây sưa đỏ. Hiện một số cây sưa của anh Hải đã có đường kín gần 25 cm, số còn lại từ 5 cm đến 10 cm, tuy chưa cho khai thác nhưng hứa hẹn chỉ vài năm nữa vườn cây sẽ đem lại một khoản thu nhập khổng lồ cho gia đình anh. Anh Phong chia sẻ, học hỏi ông giống cây sưa đỏ anh chọn thâm canh lan rừng dưới vườn sưa để cải thiện thu nhập bởi trồng lan rừng không khó, chỉ cần tưới đủ nước, độ ẩm, ánh sáng và giá thể là cây tự sinh trưởng và phát triển. Dẫn chúng tôi đi tham quan 5.000 m2 trồng lan rừng dưới tán sưa của gia đình mình, anh Phong cho hay, hiện vườn lan của anh đang có hàng chục loại hoa lan rừng với trên 1.000 giỏ to nhỏ. Giá trị của mỗi giỏ lan rừng phụ thuộc vào độ quý hiếm và vẻ đẹp của loài hoa, nhưng anh chọn những loại thông thường như giả hạc, hạc vĩ, kim điệp, ngọc điểm,... Vừa dễ nhân giống mà giá bán phù hợp với túi tiền người tiêu dùng. Tuy không phải nguồn thu nhập chính nhưng sau khi trừ chi phí, mỗi năm vườn lan cho thu lãi khoảng 100 triệu đồng. Anh Phong chia sẻ, “thấy nhiều người ở quê chỉ cần bán vài cây sưa là có nhà lầu, xe hơi nên mình cũng ham. Nhưng làm nông nghiệp hay làm kinh tế đều có rủi ro, giá cả lúc này lúc khác. Tôi chỉ xem trồng sưa như trồng rừng, thay vì trồng cây tràm hay gáo vàng thì gỗ này có giá trị hơn…” Cây giống liên quan: giống cây hà thủ ô
